Karadeniz Ereğli'nin simgesi Erdemir, 60 yılı aşkın süredir yalnızca bir şehrin değil, Türkiye sanayisinin de kaderine yön veriyor. haber67.com olarak hazırladığımız belgeselde, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları'nın kuruluşundan bugüne uzanan yolculuğunu arşiv görüntüleriyle derledik.
Yassı çeliği dışarıdan alan bir ülke
1950'lerin sonunda hızla sanayileşen Türkiye, otomobilden beyaz eşyaya kadar pek çok ürünün ham maddesi olan yassı çeliği yurt dışından döviz ödeyerek alıyordu. Bu ihtiyaç üzerine Sanayi Bakanlığı'nın kurduğu heyet, Amerikan Koppers şirketiyle fizibilite çalışmalarına başladı. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş., 11 Mayıs 1960'ta resmen kuruldu.
15 Mayıs 1965: İlk ateş yakıldı
Fabrika, 15 Mayıs 1965'te işletmeye alındı. Yılda 0,5 milyon ton ham çelik ve 400 bin ton yassı çelik kapasitesiyle yola çıkan Erdemir sayesinde Türkiye, kendi yassı çeliğini üreten ülkeler arasına girdi.
Büyüme yılları
1,5 milyar dolarlık kapasite artırma ve modernizasyon yatırımları 1996'da tamamlandı. 1998'de Karadeniz'in en büyük limanlarından biri olan yeni liman tesisleri hizmete girdi. Bugün bu limana 200 bin tonluk gemiler yanaşabiliyor. 1999'da devreye giren kalay ve krom kaplama tesisiyle, ambalaj sanayisinin ihtiyaç duyduğu çelik de Ereğli'de üretilmeye başlandı.
Bir gruba dönüşüm ve OYAK dönemi
2002'de İskenderun Demir Çelik (İsdemir), 2004'te Divriği'deki demir madenleri gruba katıldı. 2006'da yapılan özelleştirmeyle Erdemir OYAK bünyesine geçti. Aynı yıl, gemi inşası ve savunma sanayisinin ihtiyaç duyduğu kalın levhaları üreten, Türkiye'nin tek levha haddehanesi devreye alındı.
Türkiye'nin ilk yerli yüksek fırını: "Ayşe"
2008'de ateşlenen yeni 1 No.lu Yüksek Fırın "Ayşe", tamamen Erdemir mühendislerinin ve işçilerinin bilgi birikimiyle kuruldu. Türkiye'nin ilk yerli yüksek fırını olan Ayşe, bugüne kadar 50 bin dökümü geride bıraktı.
Hayatın her yerinde Erdemir çeliği
Otomobillerden buzdolaplarına, borulardan gemilere ve konserve kutularına kadar pek çok üründe Erdemir çeliği kullanılıyor. 2014'te Türk çelik sektörünün ilk Ar-Ge merkezi kuruldu. 2018'de ise otomotiv sanayisine yönelik yüksek teknolojili 2. Sürekli Galvanizleme Hattı devreye alındı.
Ereğli'nin can damarı
Grup genelinde 12 binden fazla kişiye iş veren Erdemir, yalnızca Ereğli'de bağlı kuruluşlarıyla birlikte 6 binden fazla kişiye doğrudan istihdam sağlıyor. Yaklaşık 4 milyon ton ham çelik ve 5 milyon ton nihai ürün kapasitesine sahip olan Erdemir, İsdemir'le birlikte yılda yaklaşık 7 milyon ton yassı çelik üretiyor. Şirket 2024'te 54 ülkeye ihracat yaptı.
Yeni hedef: Yeşil çelik
2024'te açıklanan Net Sıfır Yol Haritası'na göre Erdemir, ton başına karbon emisyonunu 2030'a kadar yüzde 25, 2040'a kadar yüzde 40 azaltmayı ve 2050'de net sıfıra ulaşmayı hedefliyor. Bu kapsamda 2030'a kadar 3,2 milyar dolarlık yatırım planlandı.
Ekim 2024'te 1 No.lu Yüksek Fırın'a hidrojen enjekte edildi. Türkiye'de bir ilk olan bu uygulamayla Erdemir, Avrupa'da bunu başaran üçüncü çelik üreticisi oldu. Mayıs 2025'te, 1965'ten beri çalışan eski kok bataryalarının yerini yıllık 800 bin ton kapasiteli 4. Kok Bataryası aldı. Erdemir, 775 megavatlık güneş enerjisi santrali yatırımlarıyla kendi temiz enerjisini üretmeye de hazırlanıyor.
1965'te yakılan ilk ateşten bugüne Erdemir, Karadeniz Ereğli'nin kimliği ve Türkiye sanayisinin omurgası olmaya devam ediyor.
Kaynak: Erdemir kurumsal tarihçe ve basın bültenleri. Görseller: Erdemir ve yerel basın arşivleri.